Hồ sơ cán bộ Viện Ngôn Ngữ Học

PGS.TS. Phạm Tất Thắng

21/01/2016 | 1796
PGS.TS. Phạm Tất Thắng

Ngày sinh: 1953 - Tại Thái Bình

Phòng ban: Từ vựng học

Học hàm: Phó Giáo sư

Học vị: Tiến sĩ

Điện thoại: 0985 131 037 - 37674574

Email: phamtatthangvnn@gmail.com

A. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO VÀ CHỨC DANH KHOA HỌC

- Năm 1979, tốt nghiệp Đại học Ngữ văn hệ chính quy tại Khoa Ngữ văn, Đại học Tổng hợp Hà Nội.

- Năm 1997: Bảo vệ luận án Phó Tiến sĩ (nay là Tiến sĩ) tại Viện Ngôn ngữ học, Viện KHXH VN

- Năm 2011: Tốt nghiệp Đại học tiếng Anh hệ Văn bằng II tại Khoa tiếng Anh, Viện Đại học Mở Hà Nội

- Năm 2012: Hội đồng chức danh Giáo sư Nhà nước công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh PGS.

- Năm 2013: Giám đốc Học viện KHXH, Viện Hàn lâm KHXH VN bổ nhiệm chức danh PGS.

B. QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG

      

       - Trong Kháng chiến chống Mĩ, phục vụ trong lực lượng TNXP tại mặt trận B5- Đ9, Đoàn 559 từ 2/1972- 6/1975.

- Sau Giải phóng, học lớp chuyên ngữ K20 (9/1975-9/1979) khoa Ngữ văn, Đại học Tổng hợp Hà Nội.

- Cuối năm1979, tái ngũ phục vụ Chiến dịch chống quân Trung Quốc xâm lược biên giới phía Bắc; Giảng dạy tại K5, Trường Sĩ quan Chính trị - Quân sự (nay là Đại học Chính trị) và được phong quân hàmThiếu úy năm1980, Trung uý năm1982.

- Đầu năm 1985, chuyển ngành về Viện Ngôn ngữ học,Uỷ ban KHXH Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam); làm việc tại Phòng Ngôn ngữ học - xã hội từ 1985 – 2007.

- Từ 2008 - 11/2013: Trưởng phòng Phòng Từ vựng học.

- Từ 2008 - nay: Nghiên cứu viên chính; Uỷ viên Hội đồng khoa học Viện Ngôn ngữ học; giảng viên kiêm nhiệm Học viện KHXH.

C. BẰNG KHEN,GIẢI THƯỞNG KHOA HỌC

Bằng khen chống Mĩ cứu nước; Huy chương Kháng chiến Hạng hai; Huân chương Chiến sĩ vẻ vang Hạng ba; Kỉ niệm chương TNXP; Kỉ niệm chương Mặt trận B5- Đ9; Kỉ niệm chương Vì sự nghiệp Khoa học xã hội; Kỉ niệm chương Cựu chiến binh Việt Nam

D. THAM GIA ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC, SAU ĐẠI HỌC

 

-  Định hướng khoa học: 

Ngôn ngữ học xã hội và Từ vựng học; Chuyên môn sâu: Danh học  (Onomastics)

- Các môn học tham gia giảng dạy:

Lí thuyết tiếng Việt, Tiếng Việt thực hành, Lí thuyết tên riêng, Dẫn luận ngôn ngữ học,Từ vựng học tiếng Việt, Ngôn ngữ học xã hội, Ngôn ngữ văn bản, Phong cách học, Ngữ dụng học, Ngôn ngữ học đối chiếu, Ngôn ngữ và văn hóa.

- Đào tạo đại học tại các trường:

Đại học Chính trị (BQP), Trung tâm Đại học Huế; Đại học Đà Lạt; Học viện Phật giáo Hà Nội; Học viện An ninh nhân dân (BCA); Học viện Cảnh sát Nhân dân (BCA), Viện đại học Mở Hà Nội; Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội; Đại học Sư phạm Hà Nội; Đại học KHXH&NV - Đại học quốc gia Hà Nội; Đại học Phương Đông, Đại học Lương Thế Vinh, Đại học Văn hóa, Đại học Mĩ thuật Hà Nội.

- Đào tạo Thạc sĩ: Đã hướng dẫn thành công 7 luận văn Thạc sĩ ( Tại Hội đồng Đại học KHXH -NV và Đại học SP Hà Nội).

 

 - Đào tạo Tiến sĩ: Đã hướng dẫn thành công 3 luận án Tiến sĩ:

 

1. Hoàng Quốc, Đặc điểm ngôn ngữ học - xã hội của hiện tượng song ngữ ở An Giang

 (HD2)

2. Vũ Thị Thắng, Đặc trưng văn hóa- xã hội của địa danh Thanh Hóa (HD1)

3. Đặng Thị Mĩ Hạnh, Đặc điểm lớp từ trong các tác phẩm của nhà báo Hữu Thọ (HD1)

E. CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ

1. Các công trình KH đã xuất bản ( in chung)

1.Vài nhận xét về yếu tố " Đệm" trong tên gọi người Việt, Trong “ Tiếng Việt và các ngôn ngữ Đông Nam Á”, Nxb KHXH, H, 1988

2.Tên người Việt và cách sử dụng chúng trong giao tiếp gia đình, Trong: “Ứng xử ngôn ngữ trong giao tiếp gia đình người Việt”, NxbVăn hoá Thông tin, H, 1996

3.Về các khuôn ngôn ngữ hành chính,Trong: “Tiếng Việt trong giao tiếp hành chính”, Nxb Văn hóa thông tin, H, 2002

       4.Mối quan hệ giữa tên riêng và tên chung, Trong: “Những vấn đề ngôn ngữ học”, Nxb KHXH, H, 2004

       5.Tìm về bản sắc văn hoá của người Hà Nội qua cách đặt tên người ,Trong: “Tiếng Hà Nội trong mối quan hệ với tiếng Việt và văn hoá Việt Nam”, Nxb Lao Động, H, 2004

       6.Khái quát về lịch sử Ngữ dụng học tiếng Việt, Trong: “Lược sử Việt ngữ học”, Nxb Giáo dục,Tập I , H, 2005

       7.Về năng lực nhận biết thành ngữ của học sinh 9/12, Trong: “Những vấn đề Ngôn ngữ học”, Nxb KHXH, H, 2006

       8.Tìm hiểu về tên gọi sông hồ ở Hà Nội, Trong: “ Những vấn đề ngôn ngữ học: Học tập ngôn ngữ Hồ Chí Minh - Tiếng Hà Nội với ngôn ngữ văn hoá Việt Nam”, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2007

      

2. Các đề tài khoa học đã  thực hiện

- Đã tham gia 10 đề tài khoa học cấp Bộ với tư cách là Thành viên.

- Chủ nhiệm các đề tài khoa học sau đây ( Đã nghiệm thu):

 

 

 

Tên Đề tài, Dự án

Cấp quản lí

Năm

hoàn thành

Vai trò

 

1

Đặt và đổi tên gọi đường phố thành phố Thái Bình

UBND tỉnh Thái Bình

2003

Đồng Chủ nhiệm

2

Tên riêng người Việt

Viện Ngôn ngữ học

2005

Chủ nhiệm

3

Tình hình mù chữ, tái mù chữ và vấn đề xóa mù chữ ở Việt Nam trong thời kì hiện đại hóa, công nghiệp hóa và hội nhập quốc tế

Viện KHXH Việt Nam

2009 - 2010

Chủ nhiệm

4

Nghiên cứu khảo sát ngôn ngữ báo viết và báo điện tử phục vụ cho việc xây dựng Luật ngôn ngữ ở Việt Nam

Viện KHXH Việt Nam

2011- 2012

Chủ nhiệm

5

Điều tra, nghiên cứu ý thức tự giác ngôn ngữ - tộc người cộng đồng Vân Kiều góp phần xác định tên gọi dân tộc Bru - Vân kiều ở Việt Nam

Ủy ban Dân tộc Nhà nước

2013

 

Chủ nhiệm

6

Đặc điểm văn hóa - xã hội của tên riêng chỉ người trong tiếng Việt

Viện Ngôn ngữ học

2013

Chủ nhiệm

7

Đặc điểm của lớp thuật ngữ chính trị trong Hiến pháp Việt Nam qua các thời kì

 

Viện Ngôn ngữ học

2014

 

Chủ nhiệm

 

3.Toàn bộ các công trình khoa học đã công bố

1. Tên đứa con tương lai của bạn sẽ là gì?, Báo Văn hoá- Nghệ thuật, S.5, 1988

2. Vẻ đẹp tên người Việt, Báo Văn hoá- Nghệ thuật,S. 8,1988

3. Lời chào cao hơn mâm cỗ, Báo Văn hoá- Nghệ thuật, S.21,1988

4. Vài nhận xét về yếu tố " Đệm" trong tên gọi người Việt, Trong: “Tiếng Việt và các ngôn ngữ Đông Nam Á”, Nxb KHXH, H, 1988

5. Điểm sách: “Những vấn đề ngôn ngữ các dân tộc ở Việt Nam và khu vực Đông Nam Á”, Báo Văn nghệ, Số.18,1989

6. Bước đầu miêu tả năng lực song ngữ Mường - Việt của nông dân người Mường ở Cao Răm, Lương Sơn, Hoà Bình, Báo cáo KH Viện Ngôn ngữ học, 1992

7. Tên người Việt và cách sử dụng chúng trong giao tiếp gia đình, Trong: “Ứng xử ngôn ngữ trong giao tiếp gia đình người Việt”, NxbVăn hoá thông tin, H, 1996

8. Đặc điểm của lớp tên riêng chỉ người (Chính danh) trong tiếng Việt, Luận án PTS, Thư viện Quốc gia, H, 1996

9. Về ý nghĩa của tên riêng,Trong: “Tiếng Việt & ngôn ngữ các dân tộc thiểu số ở Việt Nam”, Kỉ yếu, Viện Ngôn ngữ học, 1998

10. Về số phận của các họ kép và ghép của người Việt, T/c Ngôn ngữ & Đời sống, S.1, 1999 

11. Nghĩ về tiếng lóng ,T/c Ngôn ngữ & Đời sống, S.8, 2001

12. Đọc sách:” Ngôn ngữ học xã hội - Những vấn đề cơ bản”, T/c Ngôn ngữ, S.2, 2001

13. Về các khuôn ngôn ngữ hành chính,Trong: “Tiếng Việt trong giao tiếp hành chính”, Nxb Văn hóa thông tin, H, 2002

14. Những đặc trưng về mặt xã hội của hiện tượng song ngữ Mường - Việt, Trong: “Những vấn đề ngôn ngữ học”, Kỉ yếu, Viện ngôn ngữ học, 2002

15. Sự phân bố chức năng xã hội của tiếng mẹ đẻ trong bối cảnh song ngữ ở Việt Nam, Trong: “ Vị thế ngôn ngữ quốc gia đa dân tộc- đa ngôn ngữ: tiếng Việt ở Việt Nam và tiếng Nga ở Liên bang Nga”, Kỷ yếu, Viện Ngôn ngữ học, 2002

16. Nghiã của tên và việc phân loại tên riêng tiếng Việt theo nghĩa, Trong: “Bảo vệ và phát triển tiếng Việt trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”, Kỉ yếu, Tp. HCM, 2002 

17. Về quy tắc viết hoa tên riêng tiếng Việt, Trong: “Chính tả tiếng Việt: Thực trạng và giải pháp”, Kỉ yếu, Viện ngôn ngữ học, 2003

18. Các kiểu cấu trúc tên chính của người Việt, Kỉ yếu, “Diễn đàn học tập và nghiên cứu”- Hội NNHVN, 2003

19. Một cách phân loại tên riêng trong tiếng Việt ,T/c Ngôn ngữ, S.5, 2003

20. Các kiểu cấu trúc tên chính của người Việt ,T/c Ngôn ngữ, S.11, 2003

21. Lại bàn về quy tắc viết hoa tên riêng tiếng Việt ,T/c Ngôn ngữ & Đời sống, S.11, 2003

22. Từ tính khuôn mẫu đến các khuôn ngôn ngữ hành chính, Ngữ học trẻ 2002: Diễn đàn học tập và nghiên cứu, 2003

23. Đọc sách:“ Kế hoạch hóa ngôn ngữ- Ngôn ngữ học xã hội vĩ mô”, T/c Xã hội học, S.3, 2003

24. Từ ngữ gốm sứ Bát Tràng, Đề tài cấp Viện, Nguyễn Văn Khang (chủ nhiệm), Mai Xuân Huy, Bùi Minh Yến, 2003

25. Sự khác biệt giữa tên chung và tên riêng, T/c Ngôn ngữ & Đời sống, S.6, 2004

26. Khái quát về lịch sử Ngữ dụng học tiếng Việt, T/c Khoa học xã hội Việt Nam -Viện KHXH Việt Nam, S. 4, 2004

27.Từ nghề nghiệp và cách nhận diện chúng (Qua tư liệu nghề làm muối ở xã An Hòa, Quỳng Lưu, Nghệ An), T/c Ngôn ngữ & Đời sống, S.12, 2004

28. Mối quan hệ giữa tên riêng và tên chung, Trong: “Những vấn đề ngôn ngữ học”, Nxb KHXH, H, 2004

29. Tìm về bản sắc văn hoá của người Hà Nội qua cách đặt tên người ,Trong: “Tiếng Hà Nội trong mối quan hệ với tiếng Việt và văn hoá Việt Nam”, Nxb Lao Động, H, 2004

30. Nên viết địa danh "Thành phố Hồ Chí Minh" như thế nào?, T/c Ngôn ngữ, H, 2004

31. Đọc sách: “Thực trạng giáo dục ngôn ngữ ở vùng dân tộc miền núi ba tỉnh phía Bắc Việt Nam - Những kiến nghị và giải pháp”, T/c Ngôn ngữ, S. 8, 2004

32. Từ nghề nghiệp và cách nhận diện chúng (Qua tư liệu nghề làm muối ở xã An Hòa, Quỳng Lưu, Nghệ An), Trong:” Những vấn đề ngôn ngữ học”, Nxb KHXH, H, 2005

33. Khái quát về lịch sử Ngữ dụng học tiếng Việt, Trong: “Lược sử Việt ngữ học”, Nxb Giáo dục ,Tập I , H, 2005

34. Đặc điểm tên gọi thôn (làng) của Hà Nội, Kỉ yếu, Hội Ngôn ngữ học Hà Nội, H, 2005

35. Tên riêng người Việt, Chuyên khảo, Đề tài cấp Viện, 2005

36.Về năng lực nhận biết thành ngữ của học sinh 9/12, Trong: “Những vấn đề Ngôn ngữ học”, Nxb KHXH, H, 2006

37. Nghiên cứu tên người trên bình diện ngôn ngữ học-xã hội,Trong “Những vấn đề ngôn ngữ học xã hội”, Đề tài cấp Viện (Nguyễn Văn Khang chủ nhiệm), 2006

38. Tìm hiểu về tên gọi sông hồ ở Hà Nội, Trong: “Những vấn đề ngôn ngữ học: Học tập ngôn ngữ Hồ Chí Minh - Tiếng Hà Nội với ngôn ngữ văn hoá Việt Nam”, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2007

39. Đọc sách: “Ngôn ngữ quảng cáo dưới ánh sáng của lí thuyết giao tiếp”, T/c Ngôn ngữ, S.7, 2007

40. Cấu tạo của tên gọi thần linh đất Việt, T/c Ngôn ngữ & Đời sống, S.11, 2008

41. Viết hoa tên riêng- một vấn đề của chính tả tiếng Việt, T/c Dạy và Học, S.7, 2009

42. Sự biến đổi hình thức tên riêng người Việt, T/c Ngôn ngữ & Đời sống, S.8, 2010

43. Tình hình mù chữ, tái mù chữ và vấn đề xóa mù chữ ở Việt Nam trong thời kì hiện đại hóa, công nghiệp hóa và hội nhập quốc tế, Đề tài cấp Bộ (Chủ nhiệm), 2009-2010.

44. Về vị trí của tên riêng trong hệ thống danh từ tiếng Việt, BCKH tại Hội thảo Khoa học quốc tế "Đào tạo và nghiên cứu Ngôn ngữ học ở Việt Nam: Những vấn đề lí luận và thực tiễn", Khoa ngôn ngữ học, Đại học KHXH&NV Hà Nội, 2011.

45. Về vị trí của tên riêng trong hệ thống danh từ tiếng Việt, T/c Từ điển và Bách khoa thư, S.6, 2011.

46. Bàn về các biện pháp khắc phục tình trạng mù chữ ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, Kỉ yếu Ngữ học toàn quốc, 2012.

47.Trường nghĩa về "thiên nhiên" trong thơ Hồ Chí Minh , T/c Ngôn ngữ & Đời sống, S.6, 2012.

48. Nghiên cứu khảo sát ngôn ngữ báo viết và báo điện tử phục vụ cho việc xây dựng Luật ngôn ngữ ở Việt Nam (Chủ nhiệm), Đề tài KH cấp Bộ, H, 2013.

49. Tên gọi các hành tinh trong tiếng Việt, Hội thảo KHQT, Viện Ngôn ngữ học, tháng 5/2013.              

50. Điều tra, nghiên cứu ý thức tự giác ngôn ngữ - tộc người cộng đồng Vân Kiều góp phần xác định tên gọi dân tộc Bru-Vân kiều ở Việt Nam (Chủ nhiệm), Dự án cấp Bộ, Ủy ban dân tộc, H, 2013.

51. Không gian tên riêng tiếng Việt, Kỉ yếu Hội thảo Quốc tế lần thứ IV, Khoa Ngôn ngữ, Đại học KHXH & NV Hà Nội, 2013.

52. Đặc điểm văn hóa - xã hội của tên riêng chỉ người trong tiếng Việt, Đề tài khoa học cấp cơ sở (Chủ nhiệm), Viện Ngôn ngữ học, 2013. 

53.  Tên gọi của các hành tinh trong tiếng Việt, Kỉ yếu Hội nghị KH, Nxb KHXH, H, 2014

 54.   Không gian tên riêng tiếng Việt,Tạp chí Khoa học,Viện Đại học Mở Hà Nội, S. 6, 2014, S.6, 2014.

55. Vấn đề sử dụng từ ngữ tiếng Anh trên báo điện tử tiếng Việt hiện nay, T/c Khoa học, Viện Đại học Mở Hà Nội, S.7, 2014.

56. Tình hình nghiên cứu tên riêng chỉ người trong Việt ngữ học,T/c Ngôn ngữ,S.8-9, 2015.


Nhân sự khác